Ո՛չ ժողովրդին, այո քաղաքացուն:
Ո՛չ կրծքանշանավորին, այո մասնագետին:

 

– Ե.: Նmխmգmh Տեր- Պետրnսjmնի արխիվի եւ գրադարանի hիմնադրամ, 2005. – 552 էջ: Հ. Ա.

Երբևէ չէի մտածել, որ կպատմեմ իմ ու Երևանի հարաբերությունների մասին ու Երևան ամսագրի համար գրելու Արտավազդ Ե-ի առաջարկն ինձ անկեղծ խուճապի մատնեց. ես ուր, Երևանն ուր…

Այդ երեկոյան այնքան ցուրտ էր… Ձյուն էր գալիս, խավարը թանձրանում էր: Իսկ երեկոն տարվա մեջ վերջինն էր՝ Նոր Տարվա նախօրեն: Այդ ցրտին ու խավարին փողոցներով ոտաբոբիկ ու գլխաբաց մի փոքրիկ աղջիկ էր թափառում: Ճիշտ է, երբ տնից դուրս էր գալիս, կոշիկներով էր, բայց մի՞թե շատ օգուտ էին բերում հսկայական հին կոշիկները, որոնք առաջ նրա մայրն էր կրում.

Համո Սահյանի պոեզիան շարունակում է սնել ընթերցողներին,ապաքինում է նրանց վիրավոր քայքայված նյարդներն ու հոգիները...
                                                                               Ռազմիկ Դավոյան

Համո Սահյանը (Հմայակ Սահակի Գրիգորյան) 20-րդ դարի հայ քնարերգության տաղանդավոր և մեծ ժողովրդականություն վայելող ներկայացուցիչներից է: Ծնվել է 1914թ.

Իմ զնդանի կիսագունդը մեջտեղից կիսում է բարձր մի պատ, որ այնուամենայնիվ չի հասնում գմբեթին: Պատի մի կողմում գտվում եմ ես՝ Տսինականս, կախարդը Կախոլամա բուրգի, որ այրել է Պեդրո դե Ալվարադոն: Մյուս կողմից հովազն է, որ հստակ, անտեսանելի քայլերով չափում է իր վանդակի տարածությունն ու ժամանակը: Մեջտեղի պատի մեջ, հատակի մոտ, լայն պատուհան կա՝ փակված ճաղերով: Օրվա այն ժամին, երբ ստվերներ չկան (կեսօրին) վերևում անցք է բացվում, և բանտապահը, որ դարձել է անդեմ, վերևից պարանով  իջեցնում է մեզ ջուր և միս: Այդ ժամանակ խավարի մեջ մտնում է լույս, և ես կարող եմ տեսնել հովազին:

1 կարծիք

Արյուն, ամենուրեք արյուն է: Գորգն ասես արյան կարմիր գետ լինի, վարդերը՝ արյան կաթիլներ: Տե՜ր Ողորմած: Մի՞թե Քո երկինքը և Քո երկիրը արնախեղդ են եղել:

Այդ ի՞նչ է կաթում նշխարից նրա սպիտակ հագուստին: Այդպես էլ կաթում էր բարձրացած ձեռքից... նա ինքն է տեսել:

Հանդիսավոր երգը ալիքվում էր.

Genitori, genitoque,

-Եվ այսքանից հետո դու ուզում ես, որ ես բա՞ց թողնեմ քեզ, - ասաց Պիղատոսը Հիսուս Նազովրեցուն:
-Այո, բարի տիրակալ, բաց թող ինձ:
-Եվ ի՞նչ կանես դու:
-Աստծո խոսքը կտանեմ մարդկանց:
-Հիմարներ մի՛ փնտրիր, - գոչեց Պիղատոսը և վեր թռավ տեղից: - Հիմա ես վերջնականապես համոզվեցի, որ միայն մահը կարող է կանգնեցնել քեզ:
-Սխալվում ես, տիրակալ, մահն անզոր է ոգու առջև, - հստակ ասաց Հիսուսը:
-Ի՞նչ ասեցիր:
-Այն, ինչ դու լսեցիր, տիրակալ:
Պիղատոսն ուզում էր ինչ-որ բան ասել, բայց այդ պահին նրան մոտեցավ մի զինվոր:
-Ի՞նչ ես ուզում:
-Հրամայել են փոխանցել:

Тема нашей беседы - "Театр и ритуал" или, если хотите, "В поисках обряда в театре" - может показаться слишком научной. На самом деле то, чем я хотел бы поделиться, скорее история мечтаний, иллюзий, ошибок и искушений, встретившихся нам на пути к одной цели в поисках мифа в театре, в поисках ритуала. Думаю, что история эта - очень личная, но думаю также, что из нее можно сделать и некоторые выводы объективного характера.

-Նե՛րս բերեք մեղադրյալին, - հրամայեց Պիղատոսը:
Երկու լեգիոներ անմիջապես ներս բերեցին մեղադրյալին: Պիղատոսը հարցրեց նրան արամեերեն.
-Ուրեմն այդ դո՞ւ էիր համոզում ժողովրդին ավիրել Երշալայիմի տաճարը:
-Բարի մարդ, հավատա ինձ...
Բայց Պիղատոսն ընդհատեց մեղադրյալին.
-Այդ ի՞նձ ես դու անվանում «բարի մարդ»: Ասեմ քեզ, որ սխալվում ես. Երշալայիմում ասում են, որ ես իսկական հրեշ եմ, ու ճիշտ են ասում: Կանչե՛ք կենտուրիոն Առնետասպանին:
Ներս մտավ կենտուրիոն Մարկոսը, ում անունը դրել էին Առնետասպան:

Հաջորդ օրը ես տեսա Միրիամին: Նա այնպիսի տեսք ուներ, կարծես մտովի տեղափոխվել էր ուրիշ աշխարհ: Նա նույնիսկ չէր նկատի ինձ, եթե ես չփակեի նրա ճանապարհը: Նա արտասանեց ողջույնի սովորական խոսքերը, բայց հայացքով դեռ փնտրում էր այն տեսլիքը, որ քիչ առաջ այնպես հիացրել էր նրան:
-Ես տեսել եմ Նրան, Լոդբրոգ, - շշնջաց նա: - Ես տեսել եմ Նրան:
-Եվ ո՞վ է այդ «նա»-ն, - հարցրեցի ես: - Գուցե նա դագաղից դուրս եկած մի մեռել է, որ քո աչքերում այս տարօրինակ կրակն է վառել:

Կեսգիշերին անհանգստացած Թադևոսը մոտեցավ Հուդայի անկողնուն և հարցրեց.
-Դու լա՞ց ես լինում, Հուդա:
-Ոչ: Հանգիստ թող ինձ, Թադևոս:
-Հապա ինչո՞ւ ես հառաչում և կրճտացնում ատամերդ: Դու հիվա՞նդ ես:
Հուդան լռեց, հետո հանկարծ նրա շուրթերից մեկը մյուսի հետևից ցած ընկան ծանր բառերը՝ թախիծով և կատաղությամբ լի:
-Ինչո՞ւ Նա չի սիրում ինձ: Ինչո՞ւ է Նա նրանց սիրում: Մի՞թե ես նրանցից գեղեցիկ, ուժեղ և լավը չեմ: Մի՞թե ես չեմ փրկել Նրա կյանքը, մինչդեռ նրանք փախան՝ կռանալով, ինչպես վախկոտ շներ: