*

Ուինստոն Չերչիլին հարցրին,թե նրա կարծիքով ինչ տաղանդ պիտի ունենա քաղաքագետը:

Ես փուշ եմ սիրում, տեսե՞լ եք` գլորվում է ու գնում, չի թառամում, չի խամրում, վարդն ամեն տեղ տանում են` հարսանիքի, թաղման, կնունքի, ծնունդի, կաշառքի... փուշը չեն տանում: Վարդը գնում է, նստում սեղանի գլուխ, փշին` դռան շեմին մոտիկ չեն թողնում: Բայց դե մի անգամ տեսա, թե վարդն ինչպես ընկավ ավտոմեքենայի տակ ու մեռավ (վարդավարի, հպարտ մեռավ), իսկ փուշը գլորվեց անցավ... Ես նույն չափով նաև անցնող փշին եմ սիրում... Փշից էլ գեղեցիկ բան: 

*

Երբեք, երբեք, երբեք, երբեք չհանձնվեք…

Ուինստոն Չերչիլ

Հյուրանոցում միայն երկու ամերիկացի կային: Սենյակ բարձրանալիս կամ իջնելիս նրանք չէին ճանաչում աստիճաններին իրենց հանդիպող ոչ մի կենվորի: Ամերիկացիների սենյակը երկրորդ հարկում էր, որի պատուհանները դիմահայաց էին ծովին: Պատուհաններից երևում էին նաև զբոսայգին և պատերազմի զոհերի հուշարձանը: Զբոսայգում բարձր արմավենիներ ու կանաչ նստարաններ կային: Արևոտ եղանակին այնտեղ միշտ ինչ-որ նկարիչ էր լինում՝ իր նկարակալով: Նկարիչներին դուր էին գալիս սաղարթախիտ արմավենիները, ծովին ու այգիներին դիմահայաց հյուրանոցների փայլուն գույները: Իտալացիները, երկար ճանապարհ կտրելով, գալիս էին պատերազմի զոհերի հուշարձան

Մի ժամանակ Ճապոնիայի հեռավոր լեռնային գյուղերից մեկում ապրում էին բարի ծերունին ու իր կինը: Մի անգամ, երբ ծերունին աշխատում էր բրնձի արտում, նրա մոտ վազեց մի սպիտակ շնիկ: Շնիկը կաղկանձում և վնգստում էր, նրան տանից վռնդել էր ագահ հարևանը: «Ախ դու խեղճ շնիկ»,-ասաց բարի ծերունին: Նա վերցրեց շնիկին և նրան անվանեց Սիրո1:

Տղամարդը հազվադեպ է հասկանում, թե որքան մեծ բան է իր համար մտերիմ կինը․ 
համենայն դեպս, նա կնոջը ինչպես հարկն է չի գնահատում, մինչև որ չի զրկվում
 ընտանիքից։ Նա չի նկատում այն նուրբ, անտեսանելի ջերմությունը, որ
 կնոջ ներկայությամբ ստեղծվում է տանը․ բայց հենց որ այն անհետանում է, 
նրա կյանքում դատարկություն է առաջանում, և նա անորոշ թախծում է ինչ-որ բանի համար` ինքն էլ չիմանալով, թե ինչի պակաս է զգում։

Մի խումբ ընկեր երեխաներ էինք։ Գյուղացի երեխաներ։

Ոչ ուսումնարան կար, ոչ դաս, ոչ դաստիարակություն․ ազատ էինք միանգամայն ու խաղում էինք, ի՜նչքան էինք խաղում։ Ու ո՜նց էինք իրար սիրում, ո՜նց էինք իրար սովորել։ Սոված ժամանակներս էլ՝ վազում էինք հացի տաշտիցը մի կտոր հաց առնում, պանրի կարասիցը մի կտոր պանիր ու էլ ետ շտապում իրար մոտ։ Իրիկուններն էլ հավաքվում էինք, ծիծաղ բաներ ասում կամ հեքիաթ պատմում։

Մի ընկեր ունեինք, անունը Նեսո։ Է՜նքան հեքիաթ գիտեր, է՜նքան հեքիաթ գիտեր, ոչ ծեր ուներ, ոչ տուտը։

Բանաստեղծ, դրամատուրգ, թարգմանիչ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, ազգությամբ հրեա Իոսիֆ Բրոդսկին իր ստեղծագործությամբ ռուս գրականությունը հարստացրել է նոր լեզվամտածողությամբ:
 
Իոսիֆ Բրոդսկին մանկությությունն անցկացրել է պաշարված Լենինգրադում: Ցուրտ ու սոված տարիների տպավորությունները նրա ստեղծագործությունների հիմնական թեմաներից են: Ընտանիքին օգնելու համար 16 տարեկանից աշխատել է.

 

Ամեն գերեզման աշխարհի վերջն է: Միայն ծովում ձկները գիտեն ազատության գինը:

Մարդը սովորություն ունի շարունակ ինքն իրեն հարցնելու՝ ո՞վ եմ ես: Գիտնական, ամերիկացի, վարորդ, հրեա, այնինչ ճիշտ կլիներ, որ ինքն իրեն հարցներ՝ արդյոք զիբիլ չե՞մ ես:

***

Հիշո՞ւմ եք «Քավարանում» հիասքանչ դրվագը հռոմեացի բանաստեղծ Ստատիուսի հետ: Ավելի հուզիչ բան չեմ կարդացել: Վերգիլիոսն ու Դանտեն մոտենում են նրան: Եվ ասում են` «Ո՞վ ես դու»: Եվ նա պատասխանում է` «Ես Ստատիուսն եմ, հռոմեացի բանաստեղծը: Ինձ բախտ է վիճակվել ապրել Հռոմում Վերգիլիոսի հետ նույն ժամանակաշրջանում»: Դանտեն ակամա ժպտում է: Իսկ Ստատիուսն ասում է` «Դու ինչո՞ւ ե

 1
Մարի՛, վանդակավոր Ալբան կարգին

ՍՈՒՐԲ  ԾՆՆԴՅԱՆ ՌՈՄԱՆՍ
                 Եվգենի Ռեյնին, սիրով

Լողում է թախծոտ անթարգմանելի
անձկության միջով աղյուսաշինվածք
գիշերամակույկն ահա լուսերիզ
հին զբոսայգուց Ալեքսանդրյան,
անմատույց ու գոց լամպն է երերում`
բացվելով ինչպես դեղնատխուր վարդ
սիրելիների գլխավերեւում,
անծանոթների ոտքերի առաջ։

Նստած էի ես մի օր մեր շեմին,
Քեռիս ցորեն էր էրնում մեր կալում.
Սարից փչում էր աշնան զով քամին,
Քամին քշում էր ու յարդը տանում:

— Քեռի՛,— ասացի, — էդ ի՞նչ ես անում,
Մեր ամբողջ յարդը տուեցիր քամուն.
— Բան չկայ, բալիկ, ի՞նչ ես վշտանում,
Յարդը գնում է, ցորենն է մնում:

Ամէն բանի մէջ եւ ամէն ժամին
Քամին էրնում է ու յարդը տանում,
Մեզ էլ էրնում է աշխարհի քամին,
Յարդը գնում է, ցորենն է մնում:

Մենք ողջ աշխարհն ենք էրնում լոյսից լոյս,
Յարդն ու ցորենը տուել ենք քամուն,
Ու ես յիշում եմ խօսքերը քեռուս,
«Յարդը գնում է, ցորենն է մնում»:

Այս ճառը Բրոդսկին կարդացել է 1988ին` Էրբորում գտնվող Միչիգանի համալսարանի շրջանավարտների համար: Թարգմանությունն իրականացվել է ըստ Joseph Brodsky: «On Grief and Reason…), 1995 hրատարակության:

1946 թ.-ին նրանք ցանկանում էին ներգաղթել Հայաստան

 

Շառլ Ազնավուր
Իսկական անունը՝ Վաղինակ Ազնավուրյան: