Չարլզ Չապլինը Ամերիկյան կինոյի ռեժիսոր, դերասան, կոմպոզիտոր, պրոդյուսեր, սցենարիստ, համաշխարհային կինոարվեստի ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է, ողբերգակատակերգության հիմնադիրն է կինոյում:

Համո Սահյան «Եթե աշխարհը նույնն էր մնալու»

*

Անտառը հուզված էր, հուզվա՛ծ մեծապես։Խուլ, աճեցուն, զայրագին մի շշուկ գրավել էր նրան։ Հսկա կաղնիները բուռն շարժումով կռանում էին դեպի հացիներ, թեղին ու լորին վրդովված՝ շշնջում էին։ Թփերն անգամ, անճոռնի բաղեղներով գալարված, ոտները ճահճի մեջ, գաղջ հողի վրա պառկած՝ անհանգիստ էին․․․ Անտառն ամբողջ հուզված էր։ Անսովոր մի դեպք էր տեղի ունենում այդ բազմադարյան ճահճային աշխարհում, ուր ծառերը մինչև այդ՝ աճում էին, մեռնում, ուտում էին, ապրում, գիջության մեջ բորբոսնում, պարազիտներով լեցվում, բաղեղներով կաշկանդվում և ուր բոլորը գոհ էին, ոչնչի չէին ձգտում։

Перевод С.Исаева
Москва, изд-во ГИТИС, 1998
OCR & spellcheck: Ольга Амелина, декабрь 2005


Посвящается Роже Блэну.


Впервые пьеса была поставлена режиссером Роже Блэном 1 апреля 1957 года на сцене театра Royal Court Theatre в Лондоне на французском языке.
27 апреля того же года спектакль бы сыгран уже в Париже на сцене Studio des Champs Elysees в том же составе, за исключением роли Нелл.


Пустое помещение.
Сероватый свет.

Կյանքի օրոք տպած Սեմյուել Բեքեթի էսսեիստիկայի ամենանշանակալից ժողովածուն նա անվանել էր Disjecta: Այդ բառը փոխառնված է Հորացիոսի բանաստեղծություններից մեկից (ըստ ուրիշ տվյալների՝ Օվիդիոսի «Մետամորֆոզների» վեցերորդ գրքից), որտեղ այն հանդիպում է հետեւյալ նախադասության մեջ «Disjecta membra poetae» («Բանաստեղծի տարանջատ անդամները»): Բեքեթը, որ անողոք էր իր ստեղծագործության հանդեպ, միշտ քամահրանքով էր արտահայտվում իր քննադատական աշխատանքների մասին եւ միայն մահվանից մի քանի տարի առաջ համաձայնվեց միավորել դրանք առանձին գրքում:

Մի անգամ Արդարությունն անհետացավ հանկարծ։

Ասենք, նա հաճախ էր կորսվում։

Խուսափելով իրեն ծյուրող, պատնիպատ խփող, լլկող անձերից, հաճախ նա փախչում էր լեռները, պահվում աշխարհիս հեռավոր անկյուններում։ Բայց ամեն անգամ, այսպես կամ այնպես, հաջողվում էր նրան գտնել, բռնել, վանդակի կամ սնդուկի մեջ դնել, ուզածին պես գործածել… չարչարել։

Այս անգամ սակայն, չգիտեմ ի՞նչ հնարքով, Արդարությանը հաջողվեց լավ անհետանալ, այնպես լավ թաքնվեց, որ մարդիկ աղոթքով, եզվիտությամբ, ուժով կամ ոսկո՛վ իսկ անկարող եղան նրան գտնելու։

Կյանք ասվածը դոփդոփելն է մի շրջանակի մեջ, որի կենտրոնն ամենուր է, իսկ շրջագիծը՝ ոչ մի տեղ:

Ոչինչ դրսում չէ, ոչինչ ներսում չէ: Այս երկու հակադիր աշխարհների հետևում, որից և գոյատևում է մեր աշխարհը, նոր, բոլորովին ուրիշ իմացություններ են սկիզբ առնում…

Յուրաքանչյուր գործի, փաստի վրա պետք է գրոհել տարբեր կողմերից: Մարդիկ գրեթե միշտ ընտրում են մի կողմը և այդ պատճառով հասնում են կիսատ- պռատ արդյունքների…

Երեկ լրա­ցավ նրա ութ տա­րին, մենք գե­ղե­ցիկ տոն կազ­մա­կեր­պե­ցինք նրա հա­մար, և Բո­բին գոհ մնաց լա­րո­վի գնաց­քից, ֆուտ­բո­լի գն­դա­կից և մո­մե­րով տոր­թից: Քույրս վա­խե­նում էր, թե նա հենց այդ օրե­րին դպ­րո­ցից տուն կգա վատ գնա­հա­տա­կան­նե­րով, բայց հա­կա­ռա­կը եղավ՝ լա­վաց­րեց թվա­բա­նու­թյու­նը ու ըն­թեր­ցա­նու­թյու­նը, և պատ­ճառ չկար նրան զր­կե­լու խա­ղա­լիք­նե­րից, ընդ­հա­կա­ռա­կը: Ասա­ցինք, որ հրա­վի­րի ըն­կեր­նե­րին, և նա Բե­տո­յին ու Խու­ա­նի­տա­յին բե­րեց հե­տը, եկավ նաև Մա­րի­ո Պան­սա­նին, բայց նա քիչ մնաց, որով­հետև հայ­րը հի­վանդ էր: Քույրս թույլ տվեց բա­կում խա­ղալ մինչև մութ

Երանի նրանց, ովքեր կարծում են, թե տարբերություն կա:
Ավագ Եփրեմյան

-Ասա ի՛նը:- Ի՛նը:
-Ուտես փղի տակինը:
Մանկության հիշողություն

- Ամենից շատ ո՞ւմ ես սիրում դու, ասա՛, հանելուկ- մարդ, հո՞րդ, քրո՞ջդ, թե՞ եղբորդ:

- Ես չունեմ ոչ հայր, ոչ մայր, ոչ քույր, ոչ եղբայր:

Արբեք
Միշտ պետք է արբած լինել։ Դա է կարևորը, միակ խնդիրը դա է։
Չզգալու համար ժամանակի զարհուրելի բեռը, որ ճնշում է ձեր ուսերն ու կորացնում ձեզ դեպի գետին, դուք պետք է արբեք անդադար։
Բայց ինչո՞վ։ Գինիով, պոեզիայով, առաքինությամբ, ինչով ուզում եք, միայն թե արբեք։

Չափազանց ուրախ կնոջը

Գլուխը քո, շարժումն ու տեսքը չքնաղ
Մի գեղեցիկ բնանկար են կարծես,
Եվ ժպիտն է խաղում դեմքիդ գեղատես,
Ինչպես պայծառ երկնքի մեջ հովը պաղ: